ทางเดินไปบ้านโซเซกิเป็นไปได้ด้วยสัญลักษณ์แมว เริ่มจากถนนปากทางที่ใช้ชื่อเขา รอยเท้าแมวบนพื้น บนฝาท่อ ป้ายซ่อนตัวละลานตาโผล่ให้เห็นเป็นระยะ เรียกว่าเดินได้ไม่มีหลง นักเขียนผู้นี้ได้รับการเชิดชูให้เป็นบิดาวรรณกรรมญี่ปุ่นสมัยใหม่ ผลงานคับฟ้าจนใบหน้าเคยปรากฏบนธนบัตร

นอกจากเป็นคนรักแมว โซเซกิเขียนหนังสือเล่มหนึ่งเกี่ยวกับแมว ตั้งใจลงหนังสือพิมพ์เพียงตอนเดียว แต่โด่งดังทนคำเรียกร้องจากนักอ่านไม่ไหว นิยายปากคำแมวนี้มี 11 ตอนรวมสามชุด พิมพ์รวมเล่มหนาถึง 470 หน้า เป็นนิยายแมวบันทึกยาวที่สุดตั้งแต่เคยอ่านมา อ่านไปขำไปทั้งที่เนื้อหาไม่มีโครงเรื่องเลยสักนิดมีแต่ล้อเลียนธรรมชาติมนุษย์

พระเอกเป็นแมวเร่ร่อน วันหนึ่งฝนตกหนักจึงหนีเข้าบ้านคน ถูกแม่บ้านโยนออกจากครัวครั้งแล้วครั้งเล่า เสียงเอะอะโวยวายจนเจ้าของบ้านได้ยิน พอสบตาแมวเท่านั้นเจ้านายเลยอนุญาตให้อยู่ แมวไร้ชื่อเริ่มสังเกตการณ์ ชีวิตคนทำไมซับซ้อนเช่นนี้ ช่างไม่เหมือนแมวเลยที่ตรงไปตรงมา “ถ้าเราอยากกิน เรากิน ถ้าเราอยากนอน เรานอน พอโมโห เราก็ส่งเสียงดัง พอร้องร่ำไห้ เราแหกปากแบบสิ้นคิดมุ่งมั่นแต่ในความโศกเศร้า อีกอย่างเราไม่เขียนไดอารี่ เพราะไม่รู้จะเขียนทำไม ถ้าต้องบันทึกล่ะก็ เอาเวลาไปทำสิ่งอื่นดีกว่า อย่างการนอนผึ่งพุงริมระเบียง”

อยู่มาตั้งนานก็ไม่มีชื่อสักที มนุษย์ช่างขาดความละเอียดอ่อน ไปคุยกับเพื่อนแมวข้างบ้านถกเถียงปัญหาครัวเรือน เพื่อนแนะนำว่าเผ่าพันธุ์แมวคงต้องทำวิถีสงครามกับมนุษย์ แมวไม่มีทางเลือกอื่นใดนอกจากกำจัดมนุษย์ เออ เห็นด้วยอยู่หรอก แต่ไฉนชีวิตในบ้านแสนสุขสบายและอบอุ่น โดยเฉพาะเวลาอยู่บนตักเจ้านายหรือความเป็นมนุษย์เขยิบเข้ามาใกล้ทุกที

ปรัชญาน้องแมวมาจากสิ่งที่เห็นและได้ยินจากเจ้านายและผองเพื่อน ตัวละครหนาแน่นขึ้นเหมือนเรื่องสั้นย่อยๆในสายตาแมว สะท้อนสภาพแวดล้อมเสียดสีสังคมญี่ปุ่นในยุคเมจิ เจ้านายเป็นครูสอนหนังสือซึ่งคล้ายชีวิตผู้เขียนเอง น้องแมวเล่าให้ฟังว่ากลับมาจากโรงเรียนก็ตรงดิ่งเข้าห้องอยู่แต่ในห้องไม่ไปไหน หลายคนอาจจะคิดว่าทำงานหนัก เจ้านายก็ทำตัวให้รู้สึกเช่นนั้น แต่อันจริงๆทำงานน้อยกว่าที่คนอื่นคิด แถมกินเยอะ พอกินอิ่มก็เปิดหนังสืออ่าน อ่านได้ 2 สามหน้างีบหลับจนหน้าหนังสือปะจมูก น้ำลายไหลเปื้อนกระดาษเป็นประจำ เรื่องนี้มีให้เห็นทุกบ่าย

หรรษาสนุกสนานอ่านได้เรื่อยๆแบบไม่ต้องปะติดปะต่อ ขำตอนแมววิเคราะห์ทรงผมคนกับตอนเมาเบียร์เมื่อค้นพบว่าตัวเองไม่ใช่แมวปรัชญาตัวแรกบนพื้นพิภพ นักอ่านหมาใจเสาะชอบอ่านเรื่องแมวชะมัด เสน่ห์รักนี้ร้ายกาจนัก